Οδηγός Στήριξης Πενθούντων

Όταν βιώνουμε μια σημαντική απώλεια, το πένθος είναι ο φυσιολογικός και αναμενόμενος τρόπος αντίδρασης του μυαλού και του σώματός μας. Ο καθένας πενθεί διαφορετικά, και ταυτόχρονα υπάρχουν κοινά μοτίβα που οι άνθρωποι τείνουν να μοιράζονται.

Όποιος βιώνει πένθος συνήθως περνά μέσα από μια σειρά συναισθηματικών σταδίων, όπως σοκ, μούδιασμα, ενοχή, θυμός και άρνηση. Σωματικές αντιδράσεις είναι επίσης τυπικές — αϋπνία, αδυναμία φαγητού ή συγκέντρωσης, έλλειψη ενέργειας και αποστροφή για δραστηριότητες που πριν απολαμβάναμε.

Ο χρόνος παίζει πάντα σημαντικό ρόλο στη διαδικασία του πένθους. Καθώς περνούν οι μέρες, οι εβδομάδες και οι μήνες, ο πενθών περνά μέσα από συναισθηματικές και σωματικές αντιδράσεις που οδηγούν συνήθως προς την αποδοχή, την επούλωση και τη συνέχιση της ζωής όσο το δυνατόν πιο πλήρως.

Μερικές φορές, ένα άτομο μπορεί να αισθανθεί συντετριμμένο ή κολλημένο στη διαδικασία του πένθους. Όποιος δυσκολεύεται να επανεμπλακεί ενεργά στη ζωή μετά από μερικούς μήνες πρέπει να σκεφτεί να αναζητήσει επαγγελματική βοήθεια. Εάν επιμένει συνεχής κατάθλιψη ή σωματικά συμπτώματα όπως απώλεια όρεξης, αδυναμία ύπνου ή χρόνια έλλειψη ενέργειας, ίσως είναι ώρα να επισκεφθείτε γιατρό.

Αποδεχόμενοι μια Απώλεια

Για τον καθέναν μας — πλούσιο ή φτωχό, νέο ή ηλικιωμένο — υπάρχουν στιγμές στη ζωή μας που πρέπει να αντιμετωπίσουμε προσωπικές απώλειες και τον πόνο και τη θλίψη που προκαλούν. Πολλά γεγονότα και μεταβάσεις φέρνουν μαζί τους θλίψη και ανάγκη για πένθος, όπως:

• Να σας πει ο γιατρός ότι έχετε σοβαρή, πιθανώς ανίατη ασθένεια
• Να αναγκαστείτε να εγκαταλείψετε ενδιαφέροντα και δραστηριότητες που υπήρξαν σημαντικό μέρος της ζωής σας
• Να βλέπετε σοβαρή επιδείνωση της ψυχικής ή σωματικής υγείας κάποιου που αγαπάτε
• Να συνταξιοδοτείστε από μια καριέρα ή εθελοντική δραστηριότητα που σας διαμόρφωσε
• Να χάνετε σημαντικό μέρος της ανεξαρτησίας και κινητικότητάς σας
• Να μετακομίζετε από το σπίτι σας
• Να αποχαιρετάτε ένα αγαπημένο κατοικίδιο

Απώλειες σαν αυτές αποτελούν απλώς μέρος της ζωής. Όπως και τα αντίστοιχά τους ανάμεσα στις χαρούμενες στιγμές της ζωής μας — η γέννηση ενός παιδιού, μια γιορτή γάμου, μια διαρκής φιλία — αποτελούν μέρος αυτού που σημαίνει να μοιραζόμαστε την ανθρώπινη εμπειρία.

Κάποιος που αγαπάτε πέθανε. Έρχεστε τώρα αντιμέτωποι με τη δύσκολη, αλλά σημαντική, ανάγκη να πενθήσετε. Παρακάτω είναι πρακτικές προτάσεις για να σας βοηθήσουν στην πορεία προς την επούλωση.

Η ώρα του θανάτου μπορεί να φαντάζει μυστηριώδης και δύσκολη για ένα νέο άτομο. Εμείς στο Γραφείο Τελετών Γ & Π Μελάς βοηθούμε τα παιδιά να κατανοήσουν τις διαδικασίες του θανάτου και του πένθους. Όπως σε κάθε περίσταση, η ειλικρίνεια είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης των παιδιών. Ενθαρρύνουμε τα παιδιά να συμμετέχουν στην κηδεία τοποθετώντας φωτογραφίες, γράμματα ή άλλα ουσιαστικά αντικείμενα στο φέρετρο.

Φροντίζοντας ένα Επιζών Παιδί

Μιλήστε στο παιδί σε γλώσσα που μπορεί να καταλάβει. Θυμηθείτε να ακούτε το παιδί και να προσπαθείτε να καταλάβετε τι λέει — και εξίσου σημαντικά, τι δεν λέει. Τα παιδιά χρειάζονται να αισθάνονται ότι ο θάνατος είναι ανοιχτό θέμα και ότι μπορούν να εκφράζουν τις σκέψεις ή τις ερωτήσεις τους όποτε προκύπτουν.

Στο να βοηθήσετε τα παιδιά να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν τον θάνατο, θυμηθείτε τέσσερις βασικές έννοιες: Να είστε Στοργικοί, Δεκτικοί, Ειλικρινείς και Συνεπείς.

Εξηγήσεις που Ίσως Δεν Βοηθήσουν

Τα παιδιά τείνουν να είναι πολύ κυριολεκτικά. Απλές αλλά ανειλικρινείς απαντήσεις μπορούν να αυξήσουν τον φόβο και την αβεβαιότητά τους:

• «Θα κοιμούνται ειρηνικά για πάντα» — μπορεί να προκαλέσει στο παιδί τον φόβο να πάει στο κρεβάτι ή να κοιμηθεί
• «Είναι το θέλημα του Θεού» — το παιδί μπορεί να αποφασίσει να είναι κακό ώστε να μην το πάρει κι αυτό ο Θεός
• «Πήγαν σε ένα μακρύ ταξίδι» — το παιδί μπορεί να νιώσει ότι κάτι έκανε που έκανε το άτομο να φύγει
• «Ήταν άρρωστοι και πήγαν στο νοσοκομείο» — το παιδί μπορεί να γίνει εξαιρετικά φοβισμένο αν χρειαστεί κάποιος να πάει στο νοσοκομείο

Πώς να Βοηθήσετε ένα Παιδί να Αντιμετωπίσει την Απώλεια

• Αφιερώστε χρόνο να μιλήσετε στο παιδί όσο το δυνατόν πιο σύντομα μετά τον θάνατο
• Δώστε γεγονότα με απλό τρόπο — το παιδί θα κάνει περισσότερες ερωτήσεις καθώς προκύπτουν
• Χρησιμοποιήστε τη σωστή γλώσσα — πείτε «πέθανε» και «θάνατος», όχι «κοιμάται» ή «έφυγε»
• Κάντε ερωτήσεις όπως «Τι αισθάνεσαι;» και «Τι νομίζεις ότι έχει συμβεί;»
• Εξηγήστε τα συναισθήματά σας, ιδιαίτερα αν κλαίτε. Δώστε τους και την άδεια να κλάψουν
• Μιλήστε για την περίοδο επίσκεψης και την κηδεία — μάθετε αν το παιδί θέλει να παραστεί
• Σκεφτείτε τρόπους που το παιδί μπορεί να αποχαιρετήσει: γράφοντας γράμμα, ζωγραφίζοντας εικόνα, τοποθετώντας λουλούδια
• Παρατηρήστε για αλλαγές συμπεριφοράς — αν προκαλούν ανησυχία, αναζητήστε επαγγελματική βοήθεια

Συμπεριλαμβάνοντας τα Παιδιά στην Κηδεία

Ο αποκλεισμός των παιδιών από την κηδεία θα καθυστερήσει το πένθος τους και θα εμποδίσει την ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν τον θάνατο και την απώλεια αργότερα στη ζωή. Μερικές πρακτικές ιδέες:

• Ζητήστε τους να ζωγραφίσουν μια εικόνα μιας χαρούμενης ανάμνησης για να τοποθετηθεί στο φέρετρο ή με την τεφροδόχο
• Ζητήστε τους να γράψουν ένα γράμμα για να πουν «σ' αγαπώ» άλλη μια φορά και να αποχαιρετήσουν
• Μπορούν να μαζέψουν ή να αγοράσουν λουλούδια για να τοποθετηθούν με το φέρετρο
• Μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να ενεργήσουν ως τιμητικοί παραστάτες, να διαβάσουν ένα κείμενο, ή να ενεργήσουν ως οδηγοί
• Αφιερώστε χρόνο εξηγώντας τι είναι μια κηδεία — η ημέρα θα είναι πολύ πιο εύκολη γι' αυτά αν ξέρουν τι να περιμένουν

Ακολουθούν μερικές συμβουλές που μπορεί να βοηθήσουν εσάς και την υπόλοιπη οικογένεια να ανακάμψετε από τον θάνατο του γονέα σας.

• Διατηρήστε την επικοινωνία ανοιχτή — Τα αδέρφια σας καταλαβαίνουν περισσότερο από οποιονδήποτε τι σημαίνει η απώλειά σας. Θυμηθείτε ότι κάθε μέλος της οικογένειας έχει προσωπική απώλεια και θα πενθήσει για διαφορετικούς λόγους και με διαφορετικούς τρόπους.
• Βρείτε αξιόπιστα πρόσωπα — Ζητήστε από έναν ή δύο στενούς φίλους την άδεια να τους χρησιμοποιείτε ως αυτί που ακούει. Υπάρχουν επίσης επαγγελματίες που μπορείτε να καλέσετε: ο γιατρός σας, ο κληρικός σας, ένας σύμβουλος ή το γραφείο τελετών σας.
• Δημιουργήστε ένα Μνημείο — Μια δωρεά σε αγαπημένο φιλανθρωπικό ίδρυμα, ένα μνημείο στην οικογενειακή σας εκκλησία, ένα δέντρο φυτεμένο στη μνήμη τους ή ένα μόνιμο μνημείο στο κολέγιο ή πανεπιστήμιό τους.
• Στηριχτείτε στην πίστη σας — Πώς αντιμετωπίζει η πίστη ή πνευματικότητά σας το θέμα του θανάτου; Πώς σας βοηθά να δίνετε νόημα στη ζωή;
• Συνεχίστε την κληρονομιά τους — Αν και ο γονέας σας έχει φύγει σωματικά, θα συνεχίσει να ζει μέσα από εσάς. Οι αξίες που σας έδωσε θα σας επηρεάζουν για το υπόλοιπο της ζωής σας. Πάρτε ό,τι είναι καλό και ενσωματώστε το πιο πλήρως στη ζωή σας.